Editörlük Seviyeleri

proofreading

“Bu çeviriyi şöyle bir okuyup düzeltir misin?” ricasını aldığınızda, sinirlerinizin gerildiği oluyor mu? “Çeviriyi hangi seviyede düzeltmeliyim, nereye kadar benim alanım, nereye kadar çevirmenin sorumluluğu?” diye kararsız kaldığınız oluyor mu? Belki de kötü çevirilerden sıkılıp, editörlük taleplerini hiç düşünmeden reddediyor olabilirsiniz.

Amy Einsohn The Copyeditor’s Handbook kitabında, önce editörlüğü dört ayrı seviyede sınıflandırıyor. Gelin bu seviyeleri, çeviri bağlamında, Türkçe örnek cümle düzeltisi üzerinden birlikte inceleyelim.

Örnek cümle: Siyah renkli bir elbse giymekte olan citibank Avrupa CEO’su James Covles, sabah Sirkeci’den Trene binmek suretiyle Ankara’ya dogru yola çıktı.

Mekanik editörlük kullanarak düzeltmemiz isteniyorsa nasıl yapmamız lazım? (Genellikle acil çevirilerde ve sadece şirket içi bilgilendirme amaçlı metinlerde önerilen yöntemdir.)

Mekanik (hafif) editörlük:
Yanlışlar: Siyah renkli bir elbse giymekte olan citibank Avrupa CEO’su James Covles, sabah Sirkeci’den Trene binmek suretiyle Ankara’ya dogru yola çıktı.

Düzeltilmiş: Siyah renkli bir takım (elbise) giymekte olan Citibank EMEA bölgesi CEO’su James C. Cowles, sabah Haydarpaşa’dan (?) trene binmek suretiyle Ankara’ya doğru yola çıktı.

Açıklama: Yazım hatalarını düzelttik. Büyük – küçük harf kullanımını düzelttik. James Bey’in gerçek unvanını citibank websitesinden araştırarak kontrol ettik ve düzelttik. Bir bey elbise değil, takım elbise (veya takım) giyeceği için sadece “elbse”deki yazım hatasını değil, kavram hatasını da düzelttik. Sirkeci’den Ankara’ya tren olmayacağı için, Haydarpaşa yazıp yanına soru işareti koyduk. Müşteriye sormak lazım.

Mekanik editörlük görevlerimiz şunlar:

Yazım yanlışlarını düzeltmek, terim ve kavram hatası varsa düzeltmek, gerçeklik kontrolü yapmak; EMEA CEO’su, Covles – Cowles, Sirkeci – Haydarpaşa (belki de Pendik demeli) gibi. Mekanik editörlükle ilgili görevlerimizde “Stil Kılavuzu” adı verilen kaynakları kullanabiliriz. Aradığımız pek çok bilgi stil kılavuzlarında mevcuttur; işimizi kolaylaştıracaktır.

 

Normal (orta) dil editörlüğü:
Yanlışlar: Siyah renkli bir takım (elbise) giymekte olan Citibank EMEA bölgesi CEO’su James C. Cowles, sabah Haydarpaşa’dan (?) trene binmek suretiyle Ankara’ya doğru yola çıktı.
Düzeltilmiş: Siyah renkli takım giyen Citibank EMEA CEO’su James C. Cowles, sabah Haydarpaşa’dan (?) trene binerek Ankara’ya doğru yola çıktı.
Açıklama: Basit sözcükleri temizledik. “Bir, olan, bölge, suretiyle” gibi dolgu sözcüklerini kullanmadan cümle kurmaya alışmalıyız. Sanırım daha ciddi ve kurumsal yazma motivasyonuyla bu tür sözcükleri kullanıyoruz.  Basit sözcüklerle dolu bir cümlenin kulağa ciddi gibi gelmesi galiba uzun ve sıkıcı olmasından kaynaklanıyor.
Orta seviye editörlük görevlerimiz:
Mekanik editörlüğe ek olarak, basit sözcükleri ayıklayabilmek, onlar olmadan da yazabilmektir. Orta seviyede, cümle yapısına müdahale edilmez, bir şeyin daha doğru ifadesi olsa bile, çevirmenin tercihine saygı duyulur ve sadece ofise veya müşteriye sorulur; sizce şu yerleri böyle yapsak nasıl olur diyerek görüş ve onay alırız.

 

Gelişmiş (derin) dil editörlüğü:
Yanlışlar: Siyah renkli takım giyen Citibank EMEA CEO’su James C. Cowles, sabah Haydarpaşa’dan (?) trene binerek Ankara’ya doğru yola çıktı
Düzeltilmiş: Citibank EMEA CEO’su James C. Cowles üzerinde siyah takımıyla, Haydarpaşa’dan (?) sabah trenine binerek Ankara’ya hareket etti. 

Açıklama: Cümledeki söz dizimini değiştirdik. Özneyi başa aldık. sözcükleri temizledik. Daha doğru söylenişi olan kullanımları değiştirdik; “sabah treni” gibi, “hareket etti” gibi.

Derin seviye editörlük görevlerimiz:
Orta seviye editörlüğe ek olarak, cümle yapısına ve sözcüklerin kullanımına müdahale etmek. Derin editörlükte, cümle yapılarına ve sözcük kullanımlarına varana dek editör tercihlerinde özgürdür. Metnin tamamını daha akıcı, daha rahat okunur bir şekle dönüştürmek amacıyla inisiyatif almamız beklenir.

 

Size bu üç seviyeden hangisi daha yakın geliyor? Editör en derine kadar girmeli mi, yoksa mekanik düzeltmelerle yetinmeli mi? Bu kılavuza göre editörlük yapmanız istense, hangi özelliklerinize güvenirdiniz ve hangi konularda desteğe ihtiyacınız olurdu?

 

Kreatif editörlük – metin yazarlığı:

Yukarıdaki üç seviyenin dışında kalan kreatif editörlüğü başka bir yazıda daha uygun örneklerle incelemek üzere, sevgiler!

 

Yorum yapmak ister misiniz?

Yorum yapmak için giriş yapmalısınız.