Türkçeden İngilizceye Çeviri İlkeleri

TÜRKÇEDEN İNGİLİZCEYE ÇEVİRİ İLKELERİ

Türkçe’den İngilizce’ye çeviri yaparken birkaç önemli ilkeye dikkat etmek gerekir. Bu ilkeleri iyi anlayıp uygularsanız, çevirinize olumlu yansıyacaktır.

1. Özneyi ve fiili bulun.

Her karmaşık cümlede önce özneyi, sonra fiili bulup cümleyi özne + fiil + nesne denklemiyle kurmaya çalışmak gerekir. Türkçede sözcükler farklı bir sırada dizilmiş olabilir. Çevirmen aynı anlamı, İngilizcede yeni bir cümleyle ifade etmekten sorumludur. Bu ilkeye uyarsanız çeviriniz daha “İngilizce” olur, daha az çeviri kokar. Bu ilke çoğunlukla edilgen çatıdan etken çatıya geçme sırasında uygulanır. Birden çok cümleciğin birleşiminden oluşan çok uzun ve karmaşık cümleleri bölerken de çok işe yarar.

Örnek kaynak metin: 

Tehditleri fırsata çevirebilmek adına 2016 yılında ihracatçılarımızın elini kolaylaştıracak önemli enstrümanlar Hükümetimiz tarafından yürürlüğe konmuştur.

Edilgen ve sözdizimi kaynağa göre yapılan çeviri: 

In order to turn the threats into opportunity, important instruments to facilitate exporters in 2016 have been put into effect by our government.

Etken ve sözdizimi yeniden kurgulanan çeviri:

In order to turn the threats into opportunity, our government has put into effect important instruments to facilitate exporters in 2016.

 2. Boş sözcüklerden kurtulun.

“Bu bağlamda, ayrıca, bu çerçevede” gibi Türkçe sözcükleri birebir çevirmeye çalışmak gereksizdir. Bağlaçları atın ve hiç çevirmeyin demiyorum; lütfen yanlış anlamayın. Ama adı üstünde bağlaçtır, hiç çevirmeseniz veya farklı ve daha kısa bir bağlaçla çevirseniz bile, çevirinin tamlığına ve doğruluğuna çoğunlukla etkisi olmayacaktır. Türkçede kullanılan bağlaç ve ara cümlecikler İngilizcede birebir aynı yerde ve aynı şekilde olmak zorunda değildir. Bu tür ifadeler aksesuara benzer. Gereksiz aksesuar kullanmak rüküşlükse eğer, gereksiz sözcük kullanımı da yorucu ve sıkıcıdır.

Örnek:

within the framework of the fact that yerine as per

in accordance with yerine accordingly veya according to

in the event of yerine if

3. Fiillerinizi zenginleştirin.

İngilizce, modern Türkçeye kıyasla çok daha zengin bir dildir. En basit fiillerin bile 10-15 farklı kullanımı mevcuttur. Örneğin; başlamak fiili için yerine göre  start, begin, initiate, launch, kickoff, deploy, gibi kelimeleri kullanmak gerekir. Böylece çeviriniz daha zengin, daha şık durur. Eşanlam kullanımı için aşağıdaki siteden yararlanabilirsiniz. www.thesaurus.com

Örnek: başlamak

Yeni projeye başlamak: kick-off, launch

İlk harekete geçmek: initiate

Çalıştırmak anlamında başlatmak: turn-on

Süreci başlatmak: trigger

Yayılmaya başlamak: deploy

4. Uzun cümleleri bölmekten çekinmeyin.

Uzun bir paragraf yazıyı tek cümle halinde çevirmeye çalışmak yerine maddeler halinde bölebilir veya birkaç cümleye ayırabilirsiniz. Böylece çeviriniz daha rahat okunur ve daha kolay anlaşılır. Üstelik modern İngilizce yazı stiline uygun olur. Uzun cümle kavramı biraz subjektif kaçabilir. Asıl kast edilen okuyucunun bir nefeste okuyabilmesi, cümlenin donuna geldiğinde başını unutmamasıdır.

Okuma amaçlı metinler için 12 – 18 kelime arası uzunluk kabul edilebilir.

Konuşma amaçlı metinlerde 8 – 12 kelime arasında kalmalıdır.

Başlıklar ve sloganlar 1 – 5 kelime arası olmalıdır.

Hukuki bir metin veya bir sürecin açıklanması için virgüllerle ayrılarak paragraf gibi yazmak yerine maddeler halinde dizmek tercih edilmelidir.

5. Temel kavramları ve terimleri öğrenin.

Her disiplinin kendine özgü kalıpları, deyişleri, kavramları vardır. Finansta sermaye piyasaları, hukukta faili meçhul, inşaatta öndayanımlı beton, tıpta venöz yetmezlik gibi. Bu kavramları öğrenmek çeviriye doğruluk ve anlaşılırlık katar. Sağlıklı kaynak araştırması ve boş zamanlarda yapılacak okumalar, acil çeviri sırasında ilham verici olacaktır.

6. İsim – fiil dönüşümü yapın.

Türkçe daha çok isim cümlecikleriyle, İngilizce ise daha çok fiil cümlecikleriyle yazılır. İsim fiil dönüşümü “yapılması edilmesi, uygulanması, kurulması, vb.” gibi sözcüklerin çevirisinde önemlidir. Ayrıca, Türkçenin pek çok fiili, “yapmak, etmek, olmak” gibi yardımcı fiillerle kurulur. İngilizce’de ise eyleme vurgu daha çok olduğundan fiiller baskındır.

Örnek:

by the establishment of … yerine by establishing … yazmalı. Yani, isim yerine fiil kullanmalı.

have an influence on… yerine sadece influence…

making an application to… yerine apply for…

7. Olumlu – olumsuz dönüşümü yapın.

Türkçede dilek ve emir kiplerinde olumsuz çatı çokça kullanılır. “Eşyalarınızı unutmayın, ateşle yaklaşmayın, temas kurmaktan çekinmeyin, vb.”. İngilizcede ise “make sure to…, feel free to…” gibi olumlu kalıplar daha yaygındır. Bu tür dönüşümleri yaparsanız daha “İngilizce” yazmış olursunuz.

8. Bol bol İngilizce metin okuyun ve program seyredin.

Daha güzel İngilizce yazabilmek için, anadili İngilizce olan profesyonellerin yazdığı, orijinali İngilizce olan kaynakları okuyun. İnternnet bulacağınız, orijinali Türkçe olup, sonradan İngilizceye çevrilmiş metinler sizi yanıltabilir.

9. Araştırma becerilerinizi geliştirin.

Çeviri yaparken İnternet sözlüklerinden terim bulup yazmak yanıltıcı olabilir. Hangi konuda çeviri yapıyorsanız, o konunun kaynak sitelerinde de arama yapmanız önemlidir. Örneğin finans alanında dragomanos, zargan, tureng gibi sözlüklerin yanısıra investorwords.com veya investopedia.com gibi sitelere de bakıp, bulduğumuz sözcüğün tam kullanımını kontrol etmek gerekir. Böyle yaparsak, doğru sözcüğü doğru yerde kullanır, çevirimize kalite katarız.

 

Bu dokuz ilke, titiz çalışma, eleştiriye açık olma, özeleştiri yapabilme gibi niteliklerle birleştiğinde, iyi bir editörün kılavuzluğunda sürekli gelişimi sağlayacaktır.

Faydalı olması umuduyla.

Ümit Özaydın

 

 

Yorum yapmak ister misiniz?

Yorum yapmak için giriş yapmalısınız.